Wanneer overtreden demonstranten de wet? Strafbare feiten, schade veroorzaken en de gevolgen daarvan

Is het strafbaar als een demonstrant anderen provoceert of choqueert (bijvoorbeeld met bepaalde teksten)?

Demonstraties mogen schuren. Ze mogen ook provoceren of choqueren. Dit heeft een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) geoordeeld. Wel kunnen bepaalde uitingen tijdens een demonstratie strafbaar zijn, zoals het beledigen van een groep mensen, het aanzetten tot haat of het bedreigen van iemand. De officier van justitie (het Openbaar Ministerie) kan een demonstrant hiervoor laten aanhouden en vervolgen. 

De overheid moet terughoudend zijn met het strafrechtelijk aanpakken van vreedzame demonstranten. Dit betekent dat zij niet snel mogen ingrijpen, en al helemaal niet als een demonstrant niets ernstigs heeft gedaan. Een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) heeft dit geoordeeld.

Nederlandse rechters oordelen daarom nog weleens dat als een demonstrant iets zegt of doet tijdens een demonstratie dat normaal gesproken strafbaar is, dat de bescherming van het demonstratierecht er dan voor zorgt dat er een lagere straf of geen straf wordt opgelegd, of zelfs dat het helemaal niet strafbaar is.

Het is niet aan de burgemeester om op te treden tegen (strafbare) uitingen

De burgemeester mag een demonstratie namelijk niet beperken of verbieden vanwege de inhoud. Dat staat in de demonstratiewet (artikel 5 lid 3 van de Wet openbare manifestaties). Daarom mag de burgemeester bijvoorbeeld niet de regel stellen dat demonstranten geen strafbare teksten mogen laten zien of strafbare dingen mogen roepen. 

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: