Kan een demonstrant die iets strafbaars doet strafrechtelijk worden vervolgd?

Demonstranten moeten zich aan de wet houden en ook aan bijvoorbeeld een regel, verbod of beëindiging opgelegd door de burgemeester. Doet een demonstrant dit niet of denkt de politie dat een demonstrant iets strafbaars heeft gedaan, dan kan het Openbaar Ministerie (OM) hier tegen optreden door de demonstrant aan te (laten) houden en te vervolgen. 

De rechter oordeelt of er een straf wordt opgelegd

Als het OM besluit om de demonstrant te vervolgen, dan beoordeelt de rechter of er een straf moet worden opgelegd, zoals een geldboete of een taakstraf. Daarbij weegt de rechter de demonstratievrijheid mee.

Bij een demonstratie gaat het om de uitoefening van een grondrecht.

Op grond van internationale verdragen geldt daarom als uitgangspunt dat strafrechtelijk optreden tegen een demonstrant (aanhouden, vervolgen en veroordelen) alleen kan als de demonstrant opzettelijk de dagelijkse gang van zaken ernstig verstoort.

Als de rechter een straf oplegt aan een demonstrant, dan moet die straf altijd proportioneel zijn. Een hoge straf is dat meestal niet; een gevangenisstraf gaat bijvoorbeeld bijna altijd te ver. Zo'n straf kan er namelijk voor zorgen dat demonstranten worden ontmoedigd om gebruik te maken van hun demonstratierecht.