Wanneer overtreden demonstranten de wet? Strafbare feiten, schade veroorzaken en de gevolgen daarvan

Kan een demonstrant die iets strafbaars doet worden aangehouden of gearresteerd?

Demonstranten moeten zich aan de wet houden en ook aan bijvoorbeeld een regel, verbod of beëindiging opgelegd door de burgemeester. Doet een demonstrant dit niet of denkt de politie dat een demonstrant iets strafbaars heeft gedaan, dan kunnen de officier van justitie en de politie hiertegen optreden door de demonstrant aan te houden. 

Voor de aanhouding moet wel een ‘redelijke verdenking’ bestaan. Dit betekent dat de politie feiten of informatie moet hebben op grond waarvan de politie ervan overtuigd is dat de demonstrant mogelijk iets strafbaars heeft gedaan. De politie moet aan de demonstrant vertellen waar diegene voor wordt aangehouden. Demonstranten hebben het recht om te zwijgen. 

De politie kan de demonstrant na de aanhouding overbrengen naar het politiebureau om te worden verhoord. Demonstranten hebben daarbij het recht op een advocaat. 

Het aanhouden van een demonstrant is een inperking van het demonstratierecht, want met de aanhouding kan de demonstrant niet meer deelnemen aan de demonstratie

Bij demonstraties is het daarom belangrijk dat de officier van justitie en ook de strafrechter terughoudend zijn met het strafrechtelijk aanpakken van vreedzame demonstranten. Dit betekent dat ze niet zomaar mogen ingrijpen, en al helemaal niet als een demonstrant niets ernstigs heeft gedaan. Een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) heeft dit geoordeeld.

Of er direct ingegrepen kan worden, hangt af van de situatie waarin de strafbare feiten plaatsvinden. Als het mogelijk is, moet de politie bovendien zo veel mogelijk overgaan tot gerichte aanhoudingen om diegenen die iets strafbaars doen uit de demonstratie te verwijderen, in plaats van op te treden tegen de hele demonstratie. 

Massale aanhoudingen van demonstranten

Massale aanhoudingen van demonstranten voor, tijdens of na een demonstratie staan namelijk op gespannen voet met het demonstratierecht. Het is vaak niet mogelijk om de individuele omstandigheden te toetsen, waarmee het risico bestaat dat iemand wordt aangehouden die niets strafbaars heeft gedaan. Ook kan het massaal aanhouden van demonstranten ertoe leiden dat de demonstratie feitelijk wordt beëindigd. Dit kan niet zomaar. Het is namelijk alleen de burgemeester die een demonstratie kan beëindigen.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: