Kan een demonstratie (vooraf) worden verboden of beëindigd vanwege strijd met wettelijke regels zoals de Algemene Plaatselijke Verordening (APV)?

Het demonstratierecht is een grondrecht, daarom kan een demonstratie niet zomaar worden beperkt. De Nederlandse wetgever heeft bepaald dat de burgemeester een demonstratie alleen kan beperken of (als het echt niet anders kan) verbieden of beëindigen om de gezondheid te beschermen, om ernstige verkeerschaos tegen te gaan of om wanordelijkheden te voorkomen of te bestrijden (artikel 2 van de Wet openbare manifestaties). Het in strijd handelen met de wet door de demonstranten is niet een van die beperkingsgronden. 

Demonstranten moeten zich wel gewoon houden aan de wet

De officier van justitie (het Openbaar Ministerie) kan een demonstrant laten aanhouden en strafrechtelijk vervolgen als de demonstrant iets strafbaars doet, zoals iets vernielen (artikel 350 van het Wetboek van Strafrecht) of iemand beledigen (zie artikel 266 van diezelfde wet). 

Lokale regels, zoals de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), mogen geen reden zijn om een demonstratie te verbieden of beëindigen

Wel kan er voor het gebruik van sommige objecten of voorwerpen tijdens een demonstratie een aparte vergunningplicht staan in de lokale regels (APV). Denk aan het plaatsen van een podium of het gebruik van voertuigen. Vaak moet zo’n vergunning een paar dagen van tevoren worden aangevraagd. Het ontbreken daarvan kan niet leiden tot een verbod of beëindiging van de demonstratie.