Wanneer kan een demonstratie worden beperkt? De regels die bij een demonstratie kunnen worden gesteld

Mag de burgemeester een noodbevel of noodverordening inzetten tijdens een demonstratie?

De hoofdregel is dat de burgemeester demonstraties reguleert op basis van de demonstratiewet, de Wet openbare manifestaties. Als deze wet genoeg mogelijkheden biedt om op te treden, dan mag de burgemeester geen noodbevel (artikel 175 van de Gemeentewet) of noodverordening (artikel 176 van de Gemeentewet) inzetten bij een demonstratie. Dit zijn namelijk hele vergaande middelen, die niet zomaar mogen worden ingezet als mensen een grondrecht uitoefenen.

Een noodbevel is gericht op een bepaalde groep mensen. Met een noodbevel kan een burgemeester alle bevelen geven die de burgemeester nodig vindt om de openbare orde te handhaven of om gevaar te voorkomen. Denk aan het bevel dat een groep ordeverstoorders de gemeente onmiddellijk moet verlaten. 

Bij een noodverordening gaat het om bepaalde regels die in een gebied gelden voor een bepaalde periode, en niet gericht zijn tot een bepaalde groep personen. Bijvoorbeeld de regel dat het niemand is toegestaan om in een bepaalde gebied te komen. 

Een noodbevel of noodverordening kan alleen worden ingezet bij ernstige wanordelijkheden (zoals rellen) of bij een ramp, of bij een ernstige vrees daarvoor. Er moet ook sprake zijn van een plotselinge situatie, waarbij de burgemeester dus direct moet kunnen optreden. 

Deze noodbevoegdheden kunnen dus echt alleen bij demonstraties worden ingezet als de Wet openbare manifestaties de burgemeester niet voldoende mogelijkheden biedt om de openbare orde te handhaven.

De burgemeester kan een noodbevel of noodverordening wel veel eerder inzetten tegen vijandig publiek dat door geweld probeert een vreedzame demonstratie onmogelijk te maken. Denk aan een noodbevel aan vijandig publiek dat die groep niet in het gebied mag komen waar de demonstratie plaatsvindt. 

Deze uitspraak waarin de burgemeester van Arnhem via een noodbevel een gebiedsverbod van zes maanden oplegt aan een demonstrant.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: