Maakt het uit waar en wanneer je demonstreert? De locatie en tijd van een demonstratie

Mag je demonstreren in een gebouw of op een privéterrein (zoals in een winkel, bedrijfspand, universiteit of op iemands erf)?

Het uitgangspunt is dat demonstranten zelf kiezen waar ze demonstreren. Ook op een privéterrein kan worden gedemonstreerd. 

De plaats van een demonstratie is van belang voor hoe daarmee kan worden omgegaan door de overheid

Voor een demonstratie in een gebouw of op een privéterrein (bijvoorbeeld in de vorm van een bezettingsactie) gelden andere regels dan voor een demonstratie op een plein, in een park of op de weg.

Zo kan de burgemeester bij een demonstratie in een gebouw of op een privéterrein alleen tijdens de demonstratie (en dus niet van tevoren) optreden. Bovendien kan de burgemeester bij zo’n demonstratie geen regels/voorschriften stellen. De burgemeester kan de demonstratie alleen - als dat noodzakelijk is - beëindigen om de gezondheid te beschermen of om wanordelijkheden tegen te gaan.

Bij een demonstratie in een gebouw of op een privéterrein moet daarnaast rekening worden gehouden met de eigenaar van het gebouw of terrein. Als de eigenaar aangeeft dat de demonstranten moeten vertrekken en de demonstranten weigeren dit, dan kan dit betekenen dat de politie de demonstranten aanhoudt voor bijvoorbeeld huisvredebreuk of lokaalvredebreuk.

De overheid moet terughoudend zijn met het strafrechtelijk aanpakken van vreedzame demonstranten. Dit betekent dat zij niet snel mag ingrijpen, en al helemaal niet als een demonstrant niets ernstigs heeft gedaan. Een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) heeft dit geoordeeld.

Nederlandse rechters oordelen daarom nog weleens dat als een demonstrant iets doet tijdens een demonstratie dat normaal gesproken strafbaar is, dat de bescherming van het demonstratierecht er dan voor zorgt dat er een lagere straf of geen straf wordt opgelegd, of zelfs dat het helemaal niet strafbaar is.

Dit bericht op www.rechtspraak.nl over demonstranten die een boete opgelegd krijgen voor het bezetten van een universiteitsgebouw.

Deze rechterlijke uitspraak over demonstranten die een protestactie in de RAI in Amsterdam houden.

Deze rechterlijke uitspraak over demonstranten die een protestactie in een kledingwinkel houden.

Zie hierover ook deze rechterlijke uitspraak.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: