Wat mag mee bij een demonstratie? Spandoeken, fakkels, voertuigen en andere dingen waarmee wordt gedemonstreerd

Mag je spandoeken en vlaggen (met mogelijk kwetsende teksten) gebruiken tijdens een demonstratie?

Uitgangspunt is dat demonstranten spandoeken en vlaggen mogen gebruiken tijdens een demonstratie.

De burgemeester kan het gebruik daarvan tijdens een demonstratie alleen beperken als dat noodzakelijk is om de gezondheid te beschermen, om ernstige verkeerschaos tegen te gaan of als er een vrees is voor wanordelijkheden. 

Bovendien bepaalt de demonstratiewet (artikel 5 lid 3 van de Wet openbare manifestaties) dat de burgemeester zich niet mag bemoeien met de inhoud van de demonstratie. De burgemeester mag dus niet bepalen dat demonstranten een bepaalde tekst niet op een spandoek mogen zetten. Ook niet als dat heftige of gewelddadige reacties oproept, bijvoorbeeld als demonstranten een hakenkruis tonen. En zelfs niet als demonstranten iets strafbaars (willen) zeggen. 

Maar dit betekent niet dat demonstranten strafbare dingen mogen zeggen of tonen. 

Zij moeten zich namelijk gewoon aan de wet houden. Daarin zijn sommige uitingen strafbaar gesteld, zoals opruien, (een groep) beledigen, haatzaaien en bedreigen. Een demonstrant die een hakenkruis op een spandoek toont om op die manier het nazisme te verheerlijken, maakt zich bijvoorbeeld schuldig aan het beledigen van een groep mensen wegens hun ras. De demonstrant kan hiervoor worden aangehouden en een straf opgelegd krijgen. 

De overheid moet terughoudend zijn met het strafrechtelijk aanpakken van vreedzame demonstranten. Dit betekent dat zij niet snel mag ingrijpen, en al helemaal niet als een demonstrant niets ernstigs heeft gedaan. Een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) heeft dit geoordeeld.

Nederlandse rechters oordelen daarom nog weleens dat als een demonstrant iets zegt of doet tijdens een demonstratie dat normaal gesproken strafbaar is, dat de bescherming van het demonstratierecht er dan voor zorgt dat er een lagere straf of geen straf wordt opgelegd, of zelfs dat het helemaal niet strafbaar is.

Deze rechterlijke uitspraak waarin de rechter oordeelt dat de burgemeester het tonen van een hakenkruis bij een demonstratie niet mag verbieden.

Min of meer hetzelfde wordt ook geoordeeld in deze rechterlijke uitspraak.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: