Rechtspraak over demonstratierecht
Instantie
Rechtbank Gelderland
Soort zaak
voorlopige voorziening
Rechtsgebied
Bestuursrechtelijk
Procespartijen
Verzoeker (de voorman van Pegida) tegen de burgemeester van Arnhem
ECLI
ECLI:NL:RBGEL:2024:1807
Lees de volledige rechtspraak
29 maart 2024

Rechter beperkt gebiedsverbod voorman Pegida voor gehele gemeente Arnhem tot 3 weken

Het oordeel in het kort

Het besluit van de burgemeester van Arnhem om via een noodbevel een gebiedsverbod van 6 maanden op te leggen aan de voorman van Pegida is beperkt tot 3 weken. De rechter oordeelt dat het noodbevel anders te ver gaat.

Wat zijn de feiten?

Verzoeker (de voorman van Pegida, een protestbeweging die zich verzet tegen wat zij de 'islamisering van Europa' noemt) wilde op 23 maart 2024 in het centrum van Arnhem een demonstratie houden, waarbij hij een Koran wilde verbranden. De burgemeester heeft deze demonstratie verboden. De burgemeester vindt dat hij de veiligheid bij deze demonstratie niet kan garanderen, ook niet als hij een zeer grote politiemacht inzet. Dat komt omdat de burgemeester vreest voor ernstige wanordelijkheden en ook omdat er een terroristische dreiging is. Die terroristische dreiging is volgens de burgemeester ook gericht op verzoeker zelf.


Verzoeker heeft via sociale media aangekondigd zich niet aan dit verbod te zullen houden. De burgemeester vreest dat als verzoeker het verbod overtreedt, andere personen met geweld zullen proberen om de komst van verzoeker tegen te houden of de demonstratie te verhinderen. Daarnaast wijst de burgemeester erop dat een eerdere demonstratie in Arnhem, waarbij verzoeker ook een Koran wilde verbranden, behoorlijk uit de hand is gelopen.


Om een (nieuwe mogelijke) ernstige verstoring van de openbare orde te voorkomen, heeft de burgemeester op 21 maart 2024 aan verzoeker via een noodbevel een gebiedsverbod opgelegd voor de gehele gemeente Arnhem voor zes maanden. Verzoeker (de voorman van Pegida) vraagt aan de voorzieningenrechter om het noodbevel met spoed te schorsen.

De centrale vraag van deze rechtszaak:

Mocht de burgemeester van Arnhem een gebiedsverbod van 6 maanden voor de gehele gemeente Arnhem opleggen?

Wat oordeelt de rechter?

De rechter oordeelt dat de burgemeester wel bevoegd is om een gebiedsverbod op te leggen, maar dat een gebiedsverbod van 6 maanden te lang is. Daarom beperkt de rechter het gebiedsverbod tot 3 weken.

De rechter gaat in de beoordeling drie voorwaarden voor het opleggen van een noodbevel (artikel 175 Gemeentewet) bij langs:

De eerste voorwaarde is dat er sprake moet zijn van ernstige wanordelijkheden of ernstige vrees voor het ontstaan daarvan. Aan deze voorwaarde is voldaan. Verzoeker heeft aangegeven het demonstratieverbod te negeren. Bij eerdere demonstraties van Pegida is de openbare orde ernstig werd verstoord. Daarnaast gaat de voorzieningenrechter er vanuit dat sprake was van een concrete terreurdreiging.

De tweede voorwaarde is dat er geen minder ingrijpend middel is om de ernstige wanordelijkheden te voorkomen. Aan deze voorwaarde is ook voldaan. De burgemeester heeft eerst een demonstratieverbod opgelegd, maar verzoeker gaf zelf aan zich niet te zullen houden aan dat verbod.

De derde voorwaarde is dat het noodbevel niet te ver mag gaan. Hierbij wordt onder andere gekeken naar de duur van het noodbevel en op welk gebied het noodbevel ziet. Aan deze voorwaarde is niet voldaan. Verzoeker heeft aangegeven dat hij niet alleen aan demonstraties in Arnhem wil deelnemen waarbij een Koran wordt verbrand. Hij wil ook de mogelijkheid hebben om aan andere demonstraties deel te nemen. Het gebiedsverbod is een ingrijpende beperking van het demonstratierecht van verzoeker. De burgemeester heeft niet onderbouwd waarom hij verzoeker voor zo'n lange tijd niet kan toelaten bij enige demonstratie in Arnhem. Ook is niet uitgelegd waarom de burgemeester in die periode niet over genoeg politiemacht kan beschikken om demonstraties te faciliteren. Verder kan niet nu al worden aangenomen dat gedurende die periode een constante lokale terreurdreiging zal heersen.

De rechter beperkt het gebiedsverbod tot 3 weken.

Wat leert deze uitspraak ons?

Een gebiedsverbod is een ingrijpende beperking van het demonstratierecht en moet daarom zo kort mogelijk gelden. De burgemeester moet goed motiveren waarom een gebiedsverbod nodig is voor een bepaalde periode.

Rechtspraak

Meer recente uitspraken