Rechtspraak over demonstratierecht
Instantie
Rechtbank Amsterdam
Soort zaak
eerste aanleg
Rechtsgebied
Bestuursrechtelijk
Procespartijen
Eiseres (anti-abortusdemonstrant) tegen voorzitter van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland
ECLI
ECLI:NL:RBAMS:2023:5477
Lees de volledige rechtspraak
10 augustus 2023

Voorzitter van de veiligheidsregio heeft terecht voorschriften opgelegd aan een anti-abortusdemonstratie

Het oordeel in het kort

De voorzitter van de veiligheidsregio mocht tijdens de Covid-19 pandemie regels opleggen bij een een demonstratie bij de abortuskliniek in Amsterdam. De manier waarop bezoekers van de abortuskliniek worden benaderd door demonstranten levert wanordelijkheden op.

Wat zijn de feiten?

Eiseres heeft halverwege maart 2020 een kennisgeving ingediend voor een demonstratie bij de abortuskliniek in Amsterdam. De voorzitter van de veiligheidsregio (bevoegd vanwege de Covid-19 pandemie) heeft regels opgelegd aan de demonstratie: demonstranten moeten aan de overkant van de straat staan en mogen bezoekers van de kliniek niet benaderen. In een eerdere tussenuitspraak heeft de rechtbank geoordeeld dat de voorzitter onvoldoende heeft uitgelegd waarom de voorschriften zijn opgelegd.

De centrale vraag van deze rechtszaak:

Mocht de voorzitter van de veiligheidsregio regels opleggen aan de demonstratie?

Wat oordeelt de rechter?

De rechtbank oordeelt dat de voorzitter van de veiligheidsregio de regels mocht opleggen. De afweging tussen de botsende grondrechten maakt dat het opleggen van een locatieverwijzing en een benaderingsverbod een proportioneel middel is.

Op grond van artikel 2 en 5 van de Wet openbare manifestaties kunnen regels aan een demonstratie worden opgelegd ter bescherming van de gezondheid, het belang van he verkeer en bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. De persoonlijke levenssfeer en de rechten uit de Wet afbreking zwangerschap vormen geen grond voor het opleggen van die regels. Wel kunnen deze aspecten een rol spelen bij de vraag of de voorzitter van de Veiligheidsregio diens bevoegdheid proportioneel heeft ingezet.

De rechtbank oordeelt dat de aard van de gedragingen van demonstranten en de plaats van de demonstratie relevant is voor de vraag of sprake is van (vrees voor) wanordelijkheden. Bezoekers van een abortuskliniek moeten in zekere zin meer bescherming krijgen dan bezoekers van andere openbare locaties. Bezoekers van de abortuskliniek vinden het gedrag van eiseres zeer onwenselijk. De wijze van het benaderen van bezoeksters overschrijdt de grens van het toelaatbare en valt volgens de rechter onder het begrip van wanordelijkheden. Daarom is het opleggen van een locatieverwijzing en een benaderingsverbod een proportioneel middel dat mag worden ingezet om de wanordelijkheden te voorkomen. Eiseres kan vanaf de overkant van de kliniek nog steeds een maatschappelijk debat op gang brengen.

Wat leert deze uitspraak ons?

Demonstraties bij abortusklinieken kunnen alleen worden beperkt als een van de belangen van artikel 2 Wom dat vordert (gezondheid, verkeer, wanordelijkheden). Bezoekers van een abortuskliniek moeten in zekere zin meer bescherming krijgen dan bezoekers van andere openbare locaties. De manier waarop zij worden benaderd door demonstranten kan onder het begrip wanordelijkheden vallen. Dan kan de gestelde beperking proportioneel zijn.

Rechtspraak

Meer recente uitspraken