Wanneer overtreden demonstranten de wet? Strafbare feiten, schade veroorzaken en de gevolgen daarvan

Wanneer kan een demonstrant een strafblad krijgen?

Iemand kan een strafblad krijgen door het plegen van een strafbaar feit. Het hangt af van welk strafbaar feit of je er een strafblad voor krijgt. In het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens is aangegeven welke feiten wel en welke feiten niet worden geregistreerd op het strafblad. 

Een misdrijf (een ernstig strafbaar feit) komt altijd op het strafblad als de verdachte 12 jaar of ouder is.

In de wet staat of er sprake is van een misdrijf of van een overtreding (dat is een lichter strafbaar feit). Als een strafbaar feit in het Tweede Boek getiteld ‘Misdrijven’ van het Wetboek van Strafrecht staat (het gaat om de artikelen 92 tot en met 423 van dit wetboek), dan is het een misdrijf. Denk aan het beledigen van een groep mensen (artikel 137c), het aanzetten tot haat (artikel 137d), opruiing (artikel 131), bedreiging (artikel 285), mishandeling (artikel 300) of vernieling (artikel 350). Demonstranten die hiervoor worden veroordeeld, krijgen een strafblad.

Als een strafbaar feit in een andere wet staat - zoals de Wegenverkeerswet en de Wet wapens en munitie - dan is in die wet meestal aangegeven of het gaat om een misdrijf of overtreding (zie bijvoorbeeld artikel 178 van de Wegenverkeerswet en artikel 56 van de Wet wapens en munitie). 

Een misdrijf wordt opgenomen op het strafblad vanaf het moment dat het Openbaar Ministerie (OM) de zaak gaat behandelen. Het misdrijf blijft op het strafblad staan, ook als het OM besluit om de zaak niet meer te behandelen (dit noemen we seponeren) of als de rechter de verdachte vrijspreekt. Bij vrijspraak staat op het strafblad dat de persoon verdachte was in de zaak.

Overtredingen (zoals het niet opvolgen van een aan een demonstratie opgelegde regel of verbod) worden meestal opgenomen op het strafblad, maar er zijn uitzonderingen. 

Bij een lage straf voor een overtreding krijgt iemand bijvoorbeeld geen strafblad. Het gaat dan om een geldboete van de rechter of het OM van minder dan 130 euro. Heeft de rechter een extra straf opgelegd naast een geldboete? Dan kan die persoon wel een strafblad krijgen. In artikel 4 van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens staat een lijst van overtredingen die altijd op een strafblad komen. Zoals rijden zonder autoverzekering of openbare dronkenschap.

Ook zonder veroordeling voor een overtreding kan iemand een strafblad krijgen. Dit is mogelijk als het OM besluit om de zaak niet meer te behandelen (seponeren), terwijl de verdachte zich wel aan bepaalde voorwaarden moet houden, zoals een contact- of straatverbod.

Een strafblad staat geregistreerd bij Justitie. Officieel heet een strafblad het ‘Uittreksel Justitiële Documentatie’. 

Bevoegde instanties, zoals het OM en de rechtspraak, kunnen het strafblad raadplegen als dat volgens de wet is toegestaan en noodzakelijk is. Andere organisaties, zoals de politie, de reclassering en de Raad voor de Kinderbescherming kunnen het strafblad ook inzien. Wie dit kan inzien staat beschreven in de artikelen 14 en volgende van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens

Personen kunnen bijna altijd hun strafblad inzien. Dit kan worden aangevraagd bij de Justitiële Informatiedienst.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: