Maakt het uit waarover je demonstreert? Controversiële of zelfs strafbare uitingen en censuur

Wat is censuur en wat betekent het censuurverbod?

Censuur is wanneer de overheid vooraf controleert wat personen mogen zeggen of schrijven. Het censuurverbod betekent dat dit niet mag: de overheid mag niet (vooraf) bepalen wat iemand zegt of schrijft. Dit volgt uit artikel 7 van de Grondwet.

Voor demonstraties betekent dit dat de burgemeester zich niet met de inhoud van de demonstratie mag bemoeien. De burgemeester mag bijvoorbeeld geen regels of een verbod geven omdat de burgemeester het niet eens is met waar de demonstratie over gaat. Dit staat in de demonstratiewet.

Als een demonstrant tijdens een demonstratie iets zegt of roept dat strafbaar is, zoals het beledigen van een groep mensen of het aanzetten tot haat, dan kan de demonstrant daarvoor een straf opgelegd krijgen. 

De overheid moet terughoudend zijn met het strafrechtelijk aanpakken van vreedzame demonstranten. Dit betekent dat zij niet snel mag ingrijpen, en al helemaal niet als een demonstrant niets ernstigs heeft gedaan. Een hoge rechter (het Europees Hof voor de Rechten van de Mens) heeft dit geoordeeld.

Nederlandse rechters oordelen daarom nog weleens dat als een demonstrant iets zegt of roept tijdens een demonstratie dat normaal gesproken strafbaar is, dat de bescherming van het demonstratierecht er dan voor zorgt dat er een lagere straf of geen straf wordt opgelegd, of zelfs dat het helemaal niet strafbaar is.

Zoek naar vragen, artikelen en rechtspraak: