Woordenlijst

Uitleg bij moeilijke woorden

Aanwijzing

Een regel die de burgemeester tijdens een demonstratie aan de demonstratie verbindt en waar een demonstrant zich aan moet houden.


Algemene Plaatselijke Verordening

Regels van de gemeente over de openbare orde en veiligheid. Elke gemeente heeft een eigen Algemene Plaatselijke Verordening (APV). De APV geldt voor iedereen binnen de gemeente.


Beëindiging

Een beëindiging van een demonstratie betekent dat de burgemeester de demonstratie stopt wanneer deze al bezig is. De demonstratie houdt dan op met bestaan. Dit mag alleen in heel bijzondere situaties.


Belanghebbende

Een persoon of entiteit die een direct belang heeft bij een bepaalde kwestie, besluit of procedure.


Beperking

Een regel die de burgemeester aan een demonstratie verbindt en waar demonstranten zich aan moeten houden.


Beperkingsgrond

De wettelijke reden voor het beperken van een demonstratie. In de wet zijn drie redenen genoemd voor het beperken van het demonstratierecht: gezondheid, verkeer en wanordelijkheden. Een demonstratie kan alleen worden beperkt als een van die drie redenen (beperkingsgronden) dat noodzaakt.


Beperkingsgrond: Bescherming van de gezondheid

Een van de wettelijke redenen voor het beperken van een demonstratie. Hierbij gaat het vooral om de volksgezondheid.


Beperkingsgrond: Bestrijden of voorkomen van wanordelijkheden

Een van de wettelijke redenen voor het beperken van een demonstratie. Hierbij gaat het om demonstranten die zich strafbaar (dreigen te) gedragen.


Beperkingsgrond: In het belang van het verkeer

Een van de wettelijke redenen voor het beperken van een demonstratie. Hierbij gaat het om meer dan alleen een kleine verstoring of hinder van het verkeer.


Beroep

Als je het na bezwaar nog steeds niet eens bent met het besluit van de overheid, dan kan je hiertegen in beroep gaan bij de rechtbank. De rechter kijkt dan naar het besluit.


Bestuurlijke overmacht

De situatie waarin de burgemeester zelfs met inzet van heel veel politie (denk aan honderden agenten) niet voor kan zorgen dat de demonstratie veilig door kan gaan. In zo’n geval kan een burgemeester de demonstratie een beperking opleggen, omdat die overmachtsituatie hiertoe min of meer dwingt.


Betogen

Een ander woord voor demonstreren. In de Grondwet wordt het demonstratierecht het ‘recht tot betoging’ genoemd.


Bezwaar

Als je het niet eens bent met een besluit van de overheid, kan je officieel laten weten dat je het er niet mee eens bent. Dit heet bezwaar maken. De overheid kijkt dan opnieuw naar het besluit.


Burgerlijke ongehoorzaamheid

Burgerlijke ongehoorzaamheid is een vorm van demonstreren waarbij de demonstranten bewust de regels overtreden, zonder daarbij geweld te gebruiken.


Censuur

Censuur is wanneer de overheid vooraf controleert wat personen mogen zeggen of schrijven. Dit is niet toegestaan.


Demonstratie

Een demonstratie is een bijeenkomst van twee of meer mensen. Zij uiten daarbij samen een mening in het openbaar.


Demonstratie op een niet-openbare plaats

Demonstratie op een niet-openbare plaats. Plaatsen die niet voor iedereen vrij toegankelijk zijn. Je moet bijvoorbeeld door een poortje om er naar binnen te gaan. Denk daarbij aan winkels, warenhuizen, postkantoren, restaurants, musea, voetbalstadions en kerken. Hiervoor gelden andere regels dan voor demonstraties die op openbare plaatsen zijn. Ook moet er rekening worden gehouden met de eigenaar. 


Demonstratie op een openbare plaats

Plaatsen die voor iedereen vrij toegankelijk zijn. Je hoeft bijvoorbeeld geen kaartje te kopen om er naar binnen te gaan. Denk aan pleinen, parken of voor iedereen toegankelijke delen van treinstations en havens. Voor deze demonstraties gelden andere regels dan als de demonstratie niet op een openbare plaats is.


Demonstratiewet

De Wet openbare manifestaties, afgekort de Wom, is de Nederlandse demonstratiewet. In deze wet staan regels over het aanmelden van een demonstratie, over de bevoegdheden van de burgemeester om demonstraties te reguleren en over de gevolgen als demonstranten zich niet houden aan opgelegde regels.


Eenmensprotest

Een protestactie van één persoon. Dit valt niet onder het demonstratierecht.


Evenement

Een georganiseerde bijeenkomst, zoals een feest, optreden of een bepaalde activiteit.


Gedragsaanwijzing

Op het moment dat iemand een strafbaar feit pleegt, kan de officier van justitie bijvoorbeeld een gebiedsverbod of contactverbod opleggen in afwachting van het oordeel van de strafrechter. De gedragsaanwijzing kan bijvoorbeeld inhouden dat de demonstrant een poosje niet in een bepaald gebied (bijvoorbeeld op een specifieke snelweg) van de gemeente mag komen.


Geweld

Geweld is elke vorm van sterke kracht die wordt gebruikt op mensen of dingen. Het gaat niet alleen om het mishandelen van mensen, maar ook om het kapot maken van spullen van anderen.


Grondrecht

Een basisregel waar iedere burger zich op kan beroepen. Meestal bieden grondrechten bescherming tegen inbreuken van de overheid. Grondrechten zijn neergelegd in de Nederlandse Grondwet. Het demonstratierecht staat in artikel 9 van de Grondwet. 


Juridische bijstand

Professionele hulp van een advocaat of juridisch adviseur bij juridische kwesties, zoals een rechtszaak. 


Kennisgeving

Het aanmelden van een demonstratie bij de burgemeester.


Kort geding

Soms moet er snel een beslissing worden genomen door de rechter over een probleem. Een voorlopige voorziening of kort geding is een spoedprocedure bij de rechter waarbij een partij vraagt om een tijdelijke maatregel of beslissing in afwachting van een definitieve uitspraak.


Legeskosten

Geld dat je moet betalen aan de gemeente voor het aanvragen van een vergunning. Denk daarbij aan het gebruik van een podium of van geluidsversterking bij een demonstratie. Voor die vergunning kunnen kosten in rekening worden gebracht.


Manifestatie.

Onder dit begrip vallen verschillende soorten bijeenkomsten. Niet alleen demonstraties, maar ook vergaderingen en religieuze bijeenkomsten.


Noodzakelijk

Als de burgemeester een bepaalde maatregel wil nemen tegen een demonstratie, moet de burgemeester aantonen dat er geen andere manier is om het probleem dat de demonstratie kan veroorzaken op te lossen, dan met die ene maatregel. De beperking of het verbod moet dus echt nodig zijn en er moet niet een minder vergaande maatregel voorhanden zijn.


Officier van justitie

Een ambtenaar bij het Openbaar Ministerie die belast is met het leiden van strafrechtelijke onderzoeken en het vervolgen van verdachten in strafzaken voor de rechtbank.


Openbaar Ministerie (OM)

Dit is een onderdeel van de overheid dat verantwoordelijk is voor de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Het OM vertegenwoordigt de samenleving in strafzaken en ziet toe op de handhaving van de wet.


Rechtspraak

Dit is het proces waarbij geschillen tussen mensen of organisaties worden opgelost door een neutrale derde partij, zoals een rechter. De rechter luistert naar beide kanten van het verhaal en neemt dan een beslissing.


Schadevergoeding

Een geldbedrag dat moet worden betaald als compensatie voor geleden schade, verlies of letsel.


Tegendemonstratie

Het demonstreren tegen een ander protest. Wanneer men het niet eens is met een bepaalde boodschap van een demonstratie, kan men ervoor kiezen om ertegen te gaan demonstreren. Er zijn dan dus twee (of meer) demonstraties bezig.


Verbod

Een (preventief) verbod op een demonstratie is wanneer de burgemeester voordat de demonstratie plaatsvindt aangeeft dat deze niet door mag gaan. Dit mag alleen in heel bijzondere situaties.


Verdachte

Iemand die verdacht wordt van een strafbaar feit. Het is nog niet bewezen dat de persoon het strafbare feit echt heeft begaan.


Vergaderen

Een bijeenkomst van twee of meer personen met een gemeenschappelijk doel. Anders dan een demonstratie is een vergadering vaak meer gericht op een onderlinge uitwisseling van meningen en niet op het uitdragen van die mening in het openbaar.


Vijandig publiek/ ‘hostile audience’

Een groep mensen die vijandig of onwelwillend staat tegenover een bepaald persoon, idee of boodschap. 


Voorlopige voorziening

Soms moet er snel een beslissing worden genomen door de rechter over een probleem. Een voorlopige voorziening (ook wel vovo genoemd) of kort geding is een spoedprocedure bij de rechter waarbij een partij vraagt om een tijdelijke maatregel of beslissing in afwachting van een definitieve uitspraak.


Voorschrift

Een regel die de burgemeester van tevoren aan een demonstratie verbindt en waar een demonstrant zich aan moet houden. 


Vreedzaam

Een demonstratie is vreedzaam als demonstranten geen geweld gebruiken en niet het doel hebben om geweld te gebruiken.


Wet openbare manifestaties (Wom)

De Wet openbare manifestaties, afgekort de Wom, is de Nederlandse demonstratiewet. In deze wet staan regels over het aanmelden van een demonstratie, over de bevoegdheden van de burgemeester om demonstraties te reguleren en over de gevolgen als demonstranten zich niet houden aan opgelegde regels.


Wetgeving

Dit zijn regels die in Nederland gelden. Ze vertellen mensen wat wel en niet mag, en wat de consequenties zijn als je de regels overtreedt.


Wom-beschikking

De brief waarin de regels (ook wel beperkingen of voorschriften) die de burgemeester van tevoren aan de demonstratie verbindt, worden bekendgemaakt aan de organisator van de demonstratie. Deze brief stelt de burgemeester samen op basis van de aanmelding van de demonstratie bij de gemeente.


Wom-besluit

De brief waarin de regels (ook wel beperkingen of voorschriften) die de burgemeester van tevoren aan de demonstratie verbindt, worden bekendgemaakt aan de organisator van de demonstratie. Deze brief stelt de burgemeester samen op basis van de aanmelding van de demonstratie bij de gemeente.